Σημαντική βάση εξωστρεφών επιχειρήσεων διαθέτει η Αττική, καθώς το 66% των επιχειρήσεων του Λεκανοπεδίου δηλώνει ότι ήδη δραστηριοποιείται εκτός Ελλάδας. Ωστόσο, η διεθνής παρουσία παραμένει σε μεγάλο βαθμό συνδεδεμένη με τις εξαγωγές, ενώ αρκετές επιχειρήσεις δεν διαθέτουν ακόμη ολοκληρωμένη στρατηγική για την ανάπτυξή τους στις διεθνείς αγορές.
Τα στοιχεία προκύπτουν από την τρίτη θεματική μελέτη του Παρατηρητηρίου Ανταγωνιστικότητας και Επιχειρηματικότητας της Περιφέρειας Αττικής «Athens Forward», με αντικείμενο την «Ενίσχυση της Εξωστρέφειας και Ανταγωνιστικότητας των Επιχειρήσεων». Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με την Grant Thornton και συμμετείχαν 244 επιχειρήσεις του Λεκανοπεδίου.
Η μελέτη καταγράφει τον βαθμό διεθνοποίησης των επιχειρήσεων της Αττικής, τις μορφές με τις οποίες δραστηριοποιούνται εκτός Ελλάδας, τα οφέλη που αποκομίζουν, αλλά και τα εμπόδια που δυσκολεύουν την περαιτέρω ανάπτυξή τους.
Εξαγωγές, νέες αγορές και νέοι πελάτες
Η διεθνής δραστηριότητα των επιχειρήσεων της Αττικής παραμένει κατά κύριο λόγο εμπορική.
Οι άμεσες εξαγωγές προϊόντων και υπηρεσιών αποτελούν την κυριότερη μορφή διεθνούς παρουσίας, με ποσοστό 50%, ενώ ακολουθούν οι εισαγωγές πρώτων υλών και εξαρτημάτων με 45% και οι συνεργασίες με αντιπροσώπους.
Αντίθετα, πιο σύνθετες μορφές διεθνοποίησης, οι οποίες απαιτούν μεγαλύτερες επενδύσεις, οργανωτική προετοιμασία και μακροχρόνια δέσμευση κεφαλαίων, παραμένουν περιορισμένες.
Βασικός λόγος για την έξοδο στις διεθνείς αγορές είναι η αναζήτηση νέων ευκαιριών ανάπτυξης. Η πρόσβαση σε νέες αγορές και η διεύρυνση της πελατειακής βάσης βρίσκονται στην κορυφή των κινήτρων των επιχειρήσεων.
Παράλληλα, η διεθνής δραστηριότητα θεωρείται ότι ενισχύει τον κύκλο εργασιών και την ανθεκτικότητα των επιχειρήσεων, καθώς η παρουσία σε περισσότερες αγορές περιορίζει την εξάρτηση από τις διακυμάνσεις της εγχώριας οικονομίας.
Το θέμα της εξωστρέφειας βρίσκεται ήδη στην ατζέντα του economico.gr. Τον Ιούλιο, για παράδειγμα, το υπουργείο Εξωτερικών και το ΕΒΕΑ υπέγραψαν Μνημόνιο Συνεργασίας με στόχο την ενίσχυση της εξωστρέφειας των ελληνικών επιχειρήσεων, την αύξηση των εξαγωγών και την προσέλκυση επενδύσεων.
Το μεγάλο κενό: η στρατηγική
Παρά την υψηλή συμμετοχή επιχειρήσεων στις διεθνείς αγορές, η μελέτη αναδεικνύει ένα σημαντικό κενό: η εξωστρέφεια δεν αποτελεί πάντα αποτέλεσμα ενός ολοκληρωμένου στρατηγικού σχεδιασμού.
Σε αρκετές περιπτώσεις, η δραστηριότητα στο εξωτερικό αναπτύσσεται αποσπασματικά, χωρίς σαφή επιλογή αγορών-στόχων, οργανωμένο σχέδιο εισόδου, συγκεκριμένους στόχους και σταθερό μηχανισμό αξιολόγησης των αποτελεσμάτων.
Η μετάβαση, επομένως, από την απλή εξαγωγική δραστηριότητα σε μια σταθερή και οργανωμένη διεθνή παρουσία αποτελεί το επόμενο μεγάλο στοίχημα για τις επιχειρήσεις της Αττικής.
Χαρακτηριστικό είναι ότι αντίστοιχη τάση καταγράφεται και σε επιμέρους κλάδους. Πρόσφατη έρευνα που δημοσίευσε το economico.gr για τις ελληνικές εταιρείες λογισμικού έδειξε ότι όλο και περισσότερες στρέφονται στις αγορές του εξωτερικού και στις διεθνείς συνεργασίες.
Ενέργεια, γραφειοκρατία και χρηματοδότηση τα βασικά εμπόδια
Οι επιχειρήσεις που θέλουν να αναπτύξουν διεθνή δραστηριότητα βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα πλέγμα προβλημάτων.
Το υψηλό ενεργειακό και λειτουργικό κόστος, η γραφειοκρατία, οι δυσκολίες πρόσβασης σε χρηματοδότηση και η ανεπαρκής πληροφόρηση για τις αγορές του εξωτερικού συγκαταλέγονται στα σημαντικότερα εμπόδια.
Ιδιαίτερα έντονες είναι οι δυσκολίες για τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες συχνά δεν διαθέτουν ούτε το απαιτούμενο ανθρώπινο δυναμικό ούτε τους οικονομικούς πόρους για να οργανώσουν συστηματικά την παρουσία τους στο εξωτερικό.
Η έρευνα δείχνει, παράλληλα, ότι η ανάγκη των επιχειρήσεων δεν περιορίζεται στη χρηματοδότηση.
Αναζητούν αξιόπιστη πληροφόρηση για τις αγορές-στόχους, συμβουλευτική καθοδήγηση, ανάπτυξη εξαγωγικών δεξιοτήτων, βοήθεια στην αναζήτηση συνεργατών και υποστήριξη για την επιλογή του κατάλληλου τρόπου εισόδου σε κάθε αγορά.
«Χρειάζεται ένα συνεκτικό οικοσύστημα εξωστρέφειας»
Με βάση τα ευρήματα της έρευνας, η Περιφέρεια Αττικής προκρίνει τη δημιουργία ενός συνεκτικού περιφερειακού οικοσυστήματος εξωστρέφειας, το οποίο θα υποστηρίζει τις επιχειρήσεις σε διαφορετικά στάδια της διεθνούς ανάπτυξής τους.
Στόχος είναι η μετάβαση από τις μεμονωμένες εξαγωγικές κινήσεις σε μια περισσότερο οργανωμένη και σταθερή παρουσία στις διεθνείς αγορές.
Η προτεινόμενη προσέγγιση περιλαμβάνει ενίσχυση της εξαγωγικής ετοιμότητας, καλύτερη πρόσβαση στις αγορές του εξωτερικού, ανάπτυξη επιχειρησιακών ικανοτήτων και δημιουργία σταθερών συνεργασιών.
Η Περιφέρεια υπογραμμίζει ότι δεν επιδιώκει να υποκαταστήσει τους εθνικούς φορείς οικονομικής και εξαγωγικής πολιτικής. Ο ρόλος της, σύμφωνα με τη μελέτη, μπορεί να είναι συμπληρωματικός και διασυνδετικός, καλύπτοντας κενά και φέρνοντας πιο κοντά τις επιχειρήσεις με επιμελητήρια, επαγγελματικούς συνδέσμους, φορείς οικονομικής διπλωματίας, πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα.
Από τη χρηματοδότηση στην οργανωμένη ανάπτυξη
Σημαντικό μέρος της στρατηγικής αφορά και τη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων.
Μέσω του προγράμματος «Attiki On», δράσης του ΕΣΠΑ για τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις της Αττικής, εγκρίθηκαν 1.044 επενδυτικά σχέδια, συνολικής χρηματοδότησης 95,5 εκατ. ευρώ από ευρωπαϊκούς πόρους της Περιφέρειας.
Οι επενδύσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, τον ψηφιακό και τεχνολογικό μετασχηματισμό, την ενεργειακή αναβάθμιση, την αύξηση της παραγωγικότητας και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, καθώς και τη δημιουργία ή διατήρηση θέσεων εργασίας.
Το πρόγραμμα αποτελεί έτσι ένα από τα χρηματοδοτικά εργαλεία που συνδέουν τη βελτίωση της παραγωγικής βάσης των επιχειρήσεων με την προσπάθεια για μεγαλύτερη εξωστρέφεια.
Χαρδαλιάς: «Να οργανώσουμε καλύτερα τη διαδρομή προς τις διεθνείς αγορές»
Ο Περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς υπογραμμίζει ότι η Αττική διαθέτει επιχειρήσεις με ποιότητα και τεχνογνωσία, οι οποίες έχουν τη δυνατότητα να διεκδικήσουν ισχυρότερη θέση στις διεθνείς αγορές.
Όπως σημειώνει, η έρευνα επιβεβαιώνει ότι σημαντικό μέρος των επιχειρήσεων έχει ήδη δραστηριότητα εκτός Ελλάδας, αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύει την ανάγκη για πιο ολοκληρωμένο και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
«Η εξωστρέφεια πρέπει να μετατραπεί σε οργανωμένη αναπτυξιακή επιλογή, με σαφείς στόχους, κατάλληλη προετοιμασία, γνώση των διεθνών αγορών και σταθερές συνεργασίες», αναφέρει.
Ο ίδιος επισημαίνει ότι οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις χρειάζονται, πέρα από χρηματοδότηση, πρόσβαση σε αξιόπιστη πληροφόρηση, καθοδήγηση για την επιλογή αγορών, ανάπτυξη δεξιοτήτων και διασύνδεση με τους φορείς οικονομικής διπλωματίας και τα επιμελητήρια.
«Ερχόμαστε να καλύψουμε κενά, να οργανώσουμε καλύτερα τη διαδρομή των επιχειρήσεων προς τις διεθνείς αγορές και να φέρουμε πιο κοντά όλους όσοι μπορούν να συμβάλουν στην επιτυχία τους», τονίζει.
Η επόμενη έρευνα: Επιχειρηματικοί κίνδυνοι και ανθεκτικότητα
Το «Athens Forward» περνά πλέον στην τέταρτη θεματική έρευνα, η οποία θα επικεντρωθεί στην αντιμετώπιση κρίσεων, τους επιχειρησιακούς κινδύνους και την προσαρμογή στις αλλαγές.
Η νέα μελέτη θα εξετάσει την ετοιμότητα των επιχειρήσεων της Αττικής απέναντι σε φυσικές καταστροφές, οικονομικές αναταράξεις, τεχνολογικές αλλαγές, κυβερνοαπειλές και άλλους κινδύνους που μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία τους.
Παράλληλα, θα καταγράψει τις στρατηγικές που εφαρμόζουν οι επιχειρήσεις για τη διαχείριση κρίσεων και τη διασφάλιση της επιχειρησιακής συνέχειας.
Η στροφή αυτή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η ανθεκτικότητα των επιχειρήσεων αποτελεί πλέον κρίσιμο παράγοντα ανταγωνιστικότητας, σε ένα περιβάλλον όπου οι οικονομικές, τεχνολογικές και γεωπολιτικές μεταβολές είναι συνεχείς.
Συνολικά, η εικόνα που προκύπτει από την έρευνα είναι διπλή: η Αττική διαθέτει ήδη μια σημαντική βάση επιχειρήσεων με διεθνή δραστηριότητα, αλλά το επόμενο βήμα είναι να μετατρέψει την εξωστρέφεια από μεμονωμένη επιχειρηματική κίνηση σε σταθερή, οργανωμένη και μακροπρόθεσμη στρατηγική ανάπτυξης
