Η Παγκόσμια Ημέρα Καταναλωτή βρίσκει το παγκόσμιο εμπόριο σε φάση έντονου μετασχηματισμού. Οι αγορές μετακινούνται όλο και περισσότερο στο διαδίκτυο, ενώ οι καταναλωτές μπορούν πλέον μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα να συγκρίνουν τιμές και προϊόντα απευθείας από το κινητό τους. Το ηλεκτρονικό εμπόριο εξελίσσεται έτσι σε έναν από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους κλάδους της διεθνούς οικονομίας, με τεχνολογίες όπως η τεχνητή νοημοσύνη και τα big data να αλλάζουν ριζικά τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούνται οι αγορές.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι πωλήσεις μέσω διαδικτύου αυξάνονται σταθερά. Σύμφωνα με στοιχεία διεθνών οργανισμών και αναλύσεων αγοράς, οι online λιανικές πωλήσεις ξεπέρασαν το 2023 τα 5,8 τρισ. δολάρια, ενώ εκτιμάται ότι έως το 2027 θα αγγίξουν τα 8 τρισ. δολάρια. Το ηλεκτρονικό εμπόριο αντιπροσωπεύει ήδη περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου λιανεμπορίου και το ποσοστό αυτό συνεχίζει να ενισχύεται καθώς αυξάνεται η χρήση του διαδικτύου και των ψηφιακών πληρωμών.
Οι μεγαλύτερες αγορές παραμένουν η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες, όπου οι online πωλήσεις ξεπερνούν τα 2,2 τρισ. και 1,1 τρισ. δολάρια αντίστοιχα. Η Ευρώπη ακολουθεί ως τρίτη ισχυρή δύναμη, με το ηλεκτρονικό εμπόριο να αποτελεί πλέον βασικό πυλώνα της ψηφιακής οικονομίας της ηπείρου. Η αξία της ευρωπαϊκής αγοράς ξεπέρασε το 2023 τα 887 δισ. ευρώ, ενώ αναμένεται να υπερβεί το ένα τρισ. ευρώ μέσα στα επόμενα χρόνια. Παράλληλα, περίπου τρεις στους τέσσερις Ευρωπαίους χρήστες του διαδικτύου πραγματοποιούν online αγορές, με τις χώρες της Βόρειας Ευρώπης να εμφανίζουν τα υψηλότερα ποσοστά.
Στην Ελλάδα, η εικόνα δείχνει μια αγορά που αναπτύσσεται, αλλά εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικά περιθώρια εξέλιξης. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2025, σχεδόν όλες οι επιχειρήσεις με περισσότερους από δέκα εργαζόμενους διαθέτουν πρόσβαση στο διαδίκτυο για επαγγελματικούς σκοπούς. Ωστόσο, μόνο ένα μέρος αυτών αξιοποιεί ενεργά το ηλεκτρονικό εμπόριο για τη λήψη παραγγελιών.
Ο συνολικός κύκλος εργασιών των επιχειρήσεων στη χώρα ανέρχεται σε περίπου 380,8 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 36,1 δισ. προέρχονται από πωλήσεις μέσω ηλεκτρονικών καναλιών, ποσοστό που αντιστοιχεί σε περίπου 9,5% του συνολικού τζίρου. Ταυτόχρονα, η αξιοποίηση πιο προηγμένων ψηφιακών τεχνολογιών, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, παραμένει περιορισμένη, καθώς χρησιμοποιείται ακόμη από σχετικά μικρό ποσοστό επιχειρήσεων.
Η τεχνολογία, ωστόσο, αναμένεται να παίξει καθοριστικό ρόλο στα επόμενα βήματα της αγοράς. Η τεχνητή νοημοσύνη επιτρέπει στις επιχειρήσεις να αναλύουν τη συμπεριφορά των καταναλωτών και να προσφέρουν πιο εξατομικευμένες προτάσεις προϊόντων, ενώ η ανάλυση μεγάλων δεδομένων βοηθά στον καλύτερο σχεδιασμό αποθεμάτων και εμπορικών στρατηγικών.
Παράλληλα, ενισχύεται το λεγόμενο omnichannel εμπόριο, όπου φυσικά καταστήματα και ψηφιακά κανάλια λειτουργούν συμπληρωματικά. Οι καταναλωτές συχνά ενημερώνονται online, βλέπουν το προϊόν σε κατάστημα και ολοκληρώνουν την αγορά από το κινητό τους. Την ίδια στιγμή, οι πωλήσεις μέσω κοινωνικών δικτύων κερδίζουν συνεχώς έδαφος διεθνώς.
Όλα αυτά δείχνουν ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός του εμπορίου δεν αποτελεί πλέον επιλογή, αλλά βασική προϋπόθεση ανταγωνιστικότητας για τις επιχειρήσεις τα επόμενα χρόνια.
