Ο παγκόσμιος φαρμακευτικός κλάδος καταγράφει σταθερή ετήσια ανάπτυξη περίπου 5% την τελευταία δεκαετία, με τη συνολική του αξία να εκτιμάται στα 1,7 τρισ. δολάρια το 2025. Παρά την ισχυρή παρουσία της Ευρώπης σε μεσαίου μεγέθους φαρμακευτικές επιχειρήσεις, η αναπτυξιακή τους πορεία δεν είναι ομοιόμορφη, με τις αποκλίσεις στις επιδόσεις να διευρύνονται.
Τα παραπάνω επισημαίνονται στη νέα έκθεση της Bain & Company, με τίτλο «Accelerating Growth and Innovation in European Midcap Pharma», η οποία αναδεικνύει ένα σαφές χάσμα μεταξύ εταιρειών που παραμένουν προσκολλημένες σε παραδοσιακά επιχειρηματικά μοντέλα και εκείνων που επενδύουν συστηματικά στην καινοτομία και τη διεθνή επέκταση.
Ενώ ένα τμήμα του κλάδου εξακολουθεί να βασίζεται σε ώριμα χαρτοφυλάκια και αγορές τοπικής εμβέλειας, μια διακριτή ομάδα εταιρειών —οι λεγόμενοι «portfolio shifters»— επαναπροσδιορίζει τη στρατηγική της. Μέσω στροφής σε καινοτόμες θεραπείες, ιδιαίτερα στον τομέα των σπάνιων παθήσεων, και με εδραίωση παρουσίας στην αγορά των ΗΠΑ, οι εταιρείες αυτές επιτυγχάνουν διπλάσιους ρυθμούς ανάπτυξης, με ετήσια αύξηση εσόδων περίπου 8%.
Όπως τονίζει ο Βαλέριο Ντι Φίλιππο, Senior Partner της Bain & Company για την περιοχή EMEA, οι εντεινόμενες πιέσεις στις δημόσιες δαπάνες υγείας και οι συνεχείς αλλαγές στα συστήματα τιμολόγησης αναμένεται να διευρύνουν περαιτέρω το χάσμα μεταξύ καινοτόμων και παραδοσιακών επιχειρήσεων. Αν και δεν υπάρχει μία ενιαία συνταγή επιτυχίας, η στρατηγική επανατοποθέτηση καθίσταται επιτακτική για τις ευρωπαϊκές φαρμακοβιομηχανίες μεσαίου μεγέθους, μέσα από στοχευμένες εξαγορές και συγχωνεύσεις, πειθαρχημένη κατανομή κεφαλαίων και ενίσχυση κρίσιμων επιχειρησιακών δυνατοτήτων.
Σύμφωνα με την έκθεση, πέντε βασικές τάσεις επαναδιαμορφώνουν σήμερα το διεθνές περιβάλλον του κλάδου:
-
Επιτάχυνση της καινοτομίας, με αιχμή την Τεχνητή Νοημοσύνη, τις γονιδιακές θεραπείες και την εξατομικευμένη ιατρική
-
Άνοδος των θεραπειών παχυσαρκίας (GLP-1) ως βασικός μοχλός βραχυπρόθεσμης ανάπτυξης
-
Στροφή σε εξαγορές και αδειοδοτήσεις για ταχύτερη ενίσχυση των χαρτοφυλακίων
-
Ανακατάταξη του παγκόσμιου χάρτη καινοτομίας, με τις ΗΠΑ να κυριαρχούν και την Κίνα να ενισχύεται δυναμικά
-
Εντατικοποίηση των τιμολογιακών πιέσεων, που καθιστά κρίσιμη τη διαφοροποίηση και τις στοχευμένες στρατηγικές διείσδυσης στην αγορά
Η Bain διακρίνει πλέον δύο σαφή μοντέλα. Οι «legacy anchors» προσφέρουν σταθερότητα, αλλά με περιορισμένη αναπτυξιακή δυναμική, ενώ οι «portfolio shifters» επιτυγχάνουν υψηλότερα περιθώρια κερδοφορίας, επενδύοντας έως και 20% των εσόδων τους στην Έρευνα και Ανάπτυξη και διαμορφώνοντας ένα διπλό χαρτοφυλάκιο, όπου οι ευρωπαϊκές ταμειακές ροές χρηματοδοτούν τη διεθνή ανάπτυξη.
Για αγορές όπως η ελληνική, τα συμπεράσματα της έκθεσης έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα. Ο φαρμακευτικός κλάδος αποτελεί έναν από τους πλέον εξωστρεφείς τομείς της οικονομίας, με εξαγωγές 2,8 δισ. ευρώ το 2024 και ισχυρή επενδυτική δραστηριότητα στην Έρευνα και Ανάπτυξη. Ωστόσο, η μελλοντική ανταγωνιστικότητα των ελληνικών φαρμακοβιομηχανιών θα εξαρτηθεί λιγότερο από το μέγεθός τους και περισσότερο από τις στρατηγικές επιλογές καινοτομίας, διεθνούς παρουσίας και ταχύτητας προσαρμογής.
Όπως δείχνει το παράδειγμα κορυφαίων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων μεσαίας κεφαλαιοποίησης, ο συνδυασμός εγχώριας τεχνογνωσίας και διεθνούς στρατηγικής μπορεί να αποτελέσει καταλύτη για βιώσιμη ανάπτυξη και μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα.
