Ο ελληνικός τουρισμός εισέρχεται στο 2026 με θετικές προοπτικές, αλλά και αυξημένη αβεβαιότητα. Σύμφωνα με νέα μελέτη της Εθνικής Τράπεζας, η πρόσφατη κρίση στη Μέση Ανατολή ανέδειξε τις αερομεταφορές ως έναν από τους πιο ευάλωτους κρίκους της τουριστικής αλυσίδας. Παράλληλα, η μελέτη προειδοποιεί ότι οι γεωπολιτικές και ενεργειακές αναταράξεις καθιστούν αναγκαία τη θωράκιση της αεροπορικής συνδεσιμότητας.
Παρά το αβέβαιο περιβάλλον, οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις διατήρησαν θετικές προσδοκίες για το 2026. Η έρευνα δείχνει ότι οι πωλήσεις εκτιμάται πως θα αυξηθούν κατά 3% το 2026, έναντι 4,5% το 2025.
Μάλιστα, η εκτίμηση αυτή θεωρείται συντηρητική, καθώς ο δείκτης εμπιστοσύνης του κλάδου βελτιώνεται μετά την αποκλιμάκωση της κρίσης.
Παράλληλα, η εικόνα συμβαδίζει τόσο με τις διεθνείς προβλέψεις για αύξηση 3%-4% στον ευρωπαϊκό τουρισμό όσο και με την πορεία της αεροπορικής κίνησης στα ελληνικά αεροδρόμια.
Οι πτήσεις για την περίοδο Μαΐου-Αυγούστου αυξάνονται κατά 3,6%, όταν ο αντίστοιχος ευρωπαϊκός μέσος όρος διαμορφώνεται περίπου στο 1,6%.
Οι επιπτώσεις της κρίσης δεν πέρασαν απαρατήρητες
Παρά τη θετική εικόνα, η γεωπολιτική κρίση επηρέασε αισθητά τον κλάδο.
Η άνοδος της τιμής του πετρελαίου έως τα 120 δολάρια ανά βαρέλι αύξησε σημαντικά το κόστος των αερομεταφορών.
Την ίδια στιγμή, οι τιμές των αεροπορικών καυσίμων σχεδόν διπλασιάστηκαν, ενώ οι πληθωριστικές πιέσεις περιόρισαν το διαθέσιμο εισόδημα στις βασικές αγορές προέλευσης των τουριστών.
Η έρευνα της ΕΤΕ δείχνει ότι οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις επηρεάστηκαν περισσότερο από τον μέσο όρο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Συγκεκριμένα:
- το 80% δήλωσε αυξημένη πίεση στο κόστος λειτουργίας,
- σχεδόν οι μισές επιχειρήσεις διαπίστωσαν επιπτώσεις στη ζήτηση και στον επενδυτικό σχεδιασμό.
Στο σύνολο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων τα αντίστοιχα ποσοστά διαμορφώθηκαν στο 70% και 30%.
Γιατί ο ελληνικός τουρισμός άντεξε
Η μελέτη αποδίδει την ανθεκτικότητα του ελληνικού τουρισμού σε τρεις βασικούς παράγοντες.
Αρχικά, περίπου το 90% των διανυκτερεύσεων αλλοδαπών επισκεπτών προέρχεται από ευρωπαϊκές αγορές, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από τον μέσο όρο της Μεσογείου.
Επιπλέον, το τουριστικό προϊόν «ήλιος και θάλασσα» συνέχισε να προσελκύει υψηλή ζήτηση από τους Ευρωπαίους ταξιδιώτες.
Καθοριστικό ρόλο έπαιξε και η αεροπορική συνδεσιμότητα.
Η Ελλάδα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις αεροπορικές μεταφορές λόγω της γεωγραφικής της θέσης και της περιορισμένης εγχώριας αγοράς.
Παρά τους αρχικούς φόβους, οι ελλείψεις καυσίμων δεν επιβεβαιώθηκαν.
Παράλληλα, η έντονη αύξηση των τιμών αποδείχθηκε προσωρινή, επιτρέποντας στις αεροπορικές εταιρείες να απορροφήσουν μέρος του αυξημένου κόστους μέσω στρατηγικών αντιστάθμισης.
Η αεροπορική συνδεσιμότητα γίνεται κρίσιμος παράγοντας
Η μελέτη της Εθνικής Τράπεζας καταλήγει ότι η διαχείριση του αεροπορικού κινδύνου πρέπει να αποτελέσει βασικό εργαλείο της τουριστικής πολιτικής τα επόμενα χρόνια.
Για να αποτυπώσει την ευαισθησία του κλάδου, εξετάζει δύο ενδεικτικά σενάρια για την επόμενη τουριστική περίοδο.
Στο πρώτο σενάριο, οι τιμές του πετρελαίου διατηρούνται κοντά στα 80 δολάρια ανά βαρέλι έως το πρώτο εξάμηνο του 2027, έναντι περίπου 70 δολαρίων το 2025.
Σε αυτή την περίπτωση, η τουριστική ζήτηση θα μπορούσε να δεχθεί πίεση περίπου 2 ποσοστιαίων μονάδων.
Στο δυσμενές σενάριο, με μέση τιμή πετρελαίου κοντά στα 100 δολάρια ανά βαρέλι, η πίεση στη ζήτηση ενδέχεται να φτάσει τις 5,5 ποσοστιαίες μονάδες.
Νέα στρατηγική για τον ελληνικό τουρισμό
Η Εθνική Τράπεζα επισημαίνει ότι η ανάγκη θωράκισης του κλάδου γίνεται ακόμη πιο επιτακτική, καθώς βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη η προσπάθεια αναβάθμισης του ελληνικού τουριστικού μοντέλου.
Από την πλευρά της Πολιτείας προχωρούν παρεμβάσεις σε χρόνιες αδυναμίες, όπως ο χωροταξικός σχεδιασμός και οι τουριστικές υποδομές.
Παράλληλα, οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις εμφανίζονται πιο ώριμες απέναντι στις νέες προκλήσεις.
Σχεδόν οι μισές θεωρούν ότι το τέλος ανθεκτικότητας μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση των τοπικών υποδομών.
Επιπλέον, πολλές επιχειρήσεις στρέφονται πιο δυναμικά στην προσέλκυση επισκεπτών από μακρινές αγορές, επιδιώκοντας μεγαλύτερη διαφοροποίηση της τουριστικής ζήτησης.
Η πρόταση της ΕΤΕ για καλύτερη προετοιμασία
Η μελέτη υπογραμμίζει ότι η χώρα πρέπει να προστατεύσει προληπτικά την αεροπορική συνδεσιμότητα.
Για τον σκοπό αυτό προτείνει τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου πλαισίου διαχείρισης κρίσεων.
Το πλαίσιο αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει:
- σαφείς μηχανισμούς ενεργοποίησης,
- προσυμφωνημένα πρωτόκολλα αντίδρασης,
- στοχευμένες και προσωρινές παρεμβάσεις όταν απαιτείται.
Σύμφωνα με την ΕΤΕ, η έγκαιρη προετοιμασία θα περιορίσει τις επιπτώσεις μελλοντικών γεωπολιτικών ή ενεργειακών κρίσεων και θα ενισχύσει την ανθεκτικότητα του ελληνικού τουρισμού.
Η πρόσφατη κρίση απέδειξε ότι ο ελληνικός τουρισμός διαθέτει ισχυρές αντοχές. Ωστόσο, ανέδειξε και την εξάρτησή του από τις αεροπορικές μεταφορές.
Η Εθνική Τράπεζα εκτιμά ότι η αεροπορική συνδεσιμότητα αποτελεί πλέον κρίσιμο παράγοντα για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας του ελληνικού τουρισμού.
Χωρίς αποτελεσματική προστασία του τομέα αυτού, οι προσπάθειες αναβάθμισης του τουριστικού προϊόντος κινδυνεύουν να υπονομευθούν από παράγοντες που βρίσκονται εκτός του άμεσου ελέγχου της χώρας.
