Με περισσότερους από 400 επιστήμονες και ερευνητές από την Ευρώπη, τον Καναδά και την Αυστραλία, φιλοξενήθηκε στη Θεσσαλονίκη (2–5 Ιουνίου 2025) η 11η ετήσια συνάντηση του ELIXIR, της Ευρωπαϊκής Ερευνητικής Υποδομής για τη Βιοπληροφορική και τη Διαχείριση Βιολογικών Δεδομένων. Το ΙΝΕΒ/ΕΚΕΤΑ είχε ενεργό ρόλο στη διοργάνωση, εκπροσωπώντας τον Ελληνικό κόμβο του ELIXIR, στον οποίο συμμετέχουν 22 χώρες.
Η κύρια εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο Porto Palace και οργανώθηκε από τον κεντρικό συντονιστικό φορέα ELIXIR Hub, με τη στήριξη του ΙΝΕΒ/ΕΚΕΤΑ. Χαιρετισμό στην έναρξη απηύθυνε ο υφυπουργός Ανάπτυξης, Σταύρος Καλαφάτης, ενώ παρών ήταν και ο αντιπεριφερειάρχης Ψηφιακής Διακυβέρνησης της Κεντρικής Μακεδονίας, Νικόλαος Τζόλλας.
Κεντρικός στόχος της συνάντησης ήταν ο συντονισμός των επιμέρους έργων και δράσεων του ELIXIR, τα οποία καλύπτουν θεματικές όπως ο καρκίνος, η γενετική ποικιλότητα, η επισιτιστική ασφάλεια, αλλά και κρίσιμες τεχνολογικές υποδομές, μεταξύ των οποίων η διαχείριση FAIR δεδομένων, τα workflows και το ερευνητικό λογισμικό.
Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά συνέδρια, οι θεματικές συνεδρίες (working sessions) επικεντρώθηκαν στη συνεργατική εργασία και την ανταλλαγή ιδεών, μέσα από μικρές ομάδες εργασίας που επιδίωξαν την επίλυση συγκεκριμένων επιστημονικών και τεχνικών ζητημάτων.
Ξεχωριστές στιγμές της συνάντησης αποτέλεσαν οι δύο keynote ομιλίες:
-
Ο Naveed Aziz (VP R&I, Genome Canada) παρουσίασε τη στρατηγική του Καναδά στη γενωμική («Scaling Together – Canada’s Genomics Strategy for Collaboration Through Shared Data»).
-
Η Irene Papatheodorou (Earlham Institute/ELIXIR UK) ανέλυσε τη σημασία της φαινοτυπικής αποκωδικοποίησης σε κυτταρικό επίπεδο («Decoding phenotypes at the cell type level»).
Πολυδιάστατη η Συμμετοχή του ΙΝΕΒ/ΕΚΕΤΑ και του Φώτη Ψωμόπουλου
Ο κύριος ερευνητής του ΙΝΕΒ/ΕΚΕΤΑ και Αναπληρωτής Επικεφαλής του Ελληνικού ELIXIR Node, Φώτης Ψωμόπουλος, είχε καθοριστικό ρόλο στην υλοποίηση της εκδήλωσης. Συμμετείχε στον συντονισμό και την ενεργή παρουσία σε οκτώ ειδικές συνεδρίες, με θεματολογίες όπως:
-
Βιωσιμότητα και ποιότητα του ερευνητικού λογισμικού
-
Ψηφιακά δίδυμα (digital twins) στην επιστημονική έρευνα
-
Το πρότυπο DOME για εφαρμογές μηχανικής μάθησης στον καρκίνο
-
FAIR αρχές για δεδομένα, λογισμικό και εκπαιδευτικό περιεχόμενο
-
Μακροπρόθεσμος σχεδιασμός εκπαίδευσης στο ELIXIR
-
Ανάπτυξη FAIR οικοσυστήματος Τεχνητής Νοημοσύνης
-
Οντολογίες στη μοριακή και κυτταρική βιολογία
-
Εργαλεία και στρατηγικές για Software Management Plans
Τρία Παράλληλα Satellite Events στις Εγκαταστάσεις του ΕΚΕΤΑ
Στο περιθώριο της κεντρικής συνάντησης, φιλοξενήθηκαν και τρεις σημαντικές παράλληλες δράσεις στους χώρους του ΕΚΕΤΑ:
-
Train-the-Trainer Workshop (29–30 Μαΐου): Εκπαίδευση για εκπαιδευτές στις βιοεπιστήμες με συμμετοχές από Ελλάδα, Ηνωμένο Βασίλειο και Γερμανία.
-
Odyssey F2F Workshop (30 Μαΐου–1 Ιουνίου): Συνεργασία Ελλάδας–Νορβηγίας για την ανάπτυξη πλατφόρμας μοριακής βιοποικιλότητας, με τη συμμετοχή 12 ερευνητών από ΕΚΕΤΑ, ΔΠΘ, ΕΛΚΕΘΕ και Norwegian University of Life Sciences.
-
STEERS F2F Meeting (6 Ιουνίου): Συνάντηση 15 εκπροσώπων από επτά ευρωπαϊκές χώρες, στο πλαίσιο του έργου EVERSE του EOSC, που συντονίζεται από το ΙΝΕΒ/ΕΚΕΤΑ.
Οι συμμετέχοντες είχαν επίσης την ευκαιρία να ανακαλύψουν τον πολιτιστικό πλούτο της Θεσσαλονίκης, με επισκέψεις σε αρχαιολογικούς χώρους, μουσεία και τους Μακεδονικούς Τάφους στις Αιγές.
Η επόμενη ετήσια συνάντηση του ELIXIR προγραμματίζεται για τον Ιούνιο του 2026, στη Λυών της Γαλλίας.
